Setlist nedir, nasıl hazırlanır?

Setlist nedir?

Setlist, bir grubun ya da müzisyenin tek bir konserde çalacağı şarkıların, sahnede çalınacak sırayla yazıldığı listedir. Kısaca o gecenin programıdır. Sahnede çoğunlukla yere yapıştırılmış bir kâğıt ya da tablet ekranında açık duran bir liste olarak bulunur.

Setlist ile repertuar aynı şey değildir ve bu ayrım pratikte işe yarar: repertuar grubun çalabildiği bütün şarkılardır, setlist ise o repertuardan bu geceye seçilip sıraya dizilmiş olanlardır. Yüz şarkılık bir repertuardan on iki şarkılık bir setlist çıkar.

• Şarkı adları, çalınacak sırayla numaralanmış.
• Her şarkının tonu — özellikle transpoze edilmişse.
• Setlere bölünmüş program (birinci set / ara / ikinci set).
• Sahne notları: kim sayacak, hangi şarkıda capo takılacak, nerede konuşulacak.
• Bis ve yedek şarkılar, programın sonunda ayrı durur.

“Set list”, “set-list” ve “setlist” aynı şeyi anlatır; bugün en yaygın kullanım bitişik yazılan setlisttir. Türkçede “şarkı listesi” ya da kısaca “program” da denir.

Önce süreyi hesaplayın

Her şey buradan başlar: elinizde kaç dakika var? Mekân “iki set, her biri 45 dakika” diyorsa plan bunun üzerine kurulur. Şarkı sürelerini toplayıp bitirmek yanıltıcıdır; sahnede araya giren her şey zamandan yer.

• Şarkı süreleri. Kayıt süresini değil, sizin çaldığınız süreyi yazın — uzatılan bir solo iki dakika ekler.
• Şarkı araları. Her geçiş için 20–30 saniye ayırın: akort kontrolü, capo takma, sayma.
• Konuşma. Selamlama, şarkı tanıtımı, teşekkür — toplamda 3–5 dakika eder.
• Alkış ve bis. Kapanışın ardından geri dönecekseniz 5 dakikayı programa yazın.

Pratik oran: elinizdeki dakikanın yaklaşık %85'ini şarkıyla doldurun, kalanı araya bırakın. 45 dakikalık bir set, ortalama 4 dakikalık şarkılarla 9–10 parça demektir; 12 parça yazmak neredeyse her zaman programın taşması demektir.

Açılış şarkısını doğru seçin

İlk şarkı iki iş yapar: salonu size çevirir ve grubu ısıtır. Bu yüzden açılış, repertuarınızın en zor parçası olmamalıdır. Vokal henüz ısınmamıştır, eller soğuktur, sahne sesini ilk otuz saniyede duyarsınız.

• Tanıdık olsun. İlk şarkıda dinleyicinin bildiği bir parça, dikkati anında toplar.
• Orta–hızlı tempoda olsun. En hızlı parçayı açılışa koymak, gidecek yer bırakmaz.
• Vokal aralığının ortasında kalsın. En tiz nakaratı ısınmamış sesle karşılamayın.
• Girişi net olsun. Sayarak girilen, tereddütsüz başlayan bir şarkı gecenin tonunu belirler.

Enerji eğrisini tasarlayın

Setlist düz bir çizgi olmamalı. Baştan sona hızlı çalmak salonu yorar, baştan sona yavaş çalmak dağıtır. İyi bir set, yükselip alçalan ve sona doğru en yükseğe çıkan bir eğridir.

Baladları arka arkaya dizmeyin. İki yavaş şarkı üst üste geldiğinde salonun ilgisi ölçülebilir biçimde düşer; araya orta tempolu bir parça koymak eğriyi toparlar.

Ton geçişlerini gözden geçirin

Setlisti hazırladıktan sonra bir de tonlarıyla okuyun. Arka arkaya gelen iki şarkının tonu birbirine ne kadar yakınsa geçiş o kadar akıcı duyulur; uzak tonlar arasında bir an sessizlik ya da kısa bir bağlantı gerekir.

• Aynı tonda üç şarkıyı arka arkaya koymayın — set tekdüze duyulur.
• Uzak bir tona geçerken araya konuşma ya da kısa bir enstrümantal bağlantı koyun.
• Vokalin en zorlandığı şarkıyı setin ortasına yerleştirin: ses ısınmış, henüz yorulmamış olur.
• Bir şarkı vokale zor geliyorsa listeyi bozmadan tonunu taşıyın — nasıl yapıldığı transpoze rehberinde.

Sahne notlarını listeye yazın

Setlist yalnızca şarkı adlarından oluşuyorsa yarım kalmış demektir. Sahnede bilinmesi gereken her şey listenin üstünde olmalı — kimse konser sırasında hatırlamak zorunda kalmasın.

• Ton ve capo. Her şarkının yanında çalınacak ton, gitaristlerde capo perdesi.
• Kim sayıyor, kim giriyor. “Davul sayar”, “gitar solo giriş” gibi tek kelimelik notlar.
• Tempo. Metronom değeri, özellikle kayıttan hızlı çalma eğilimi olan gruplarda.
• Geçiş biçimi. Araya girmeden bağlanacak şarkılar (attacca) mutlaka işaretlenmeli.
• Enstrüman değişimi. Akustikten elektroya geçiş, farklı akort gerektiren şarkılar.

Farklı akort isteyen şarkıları (drop D, açık akort) listede yan yana toplayın. Sahnede akort değiştirmek en pahalı moladır; bir kez değiştirip iki şarkı çalmak, iki kez değiştirmekten iyidir.

Yedek şarkı bulundurun

Program hiçbir zaman tam planlandığı gibi gitmez. Salon beklenenden hareketliyse bir parça daha isterler; önceki grup geciktiyse setiniz kısalır. İki tarafa da hazırlıklı olun.

• İki–üç yedek şarkı belirleyin. Herkesin provasız çalabildiği, tanıdık parçalar olsun.
• Çıkarılabilecek şarkıları önceden işaretleyin. Süre daralırsa hangi ikisinin düşeceği sahnede tartışılmasın.
• Yedekleri de listenin sonuna yazın. Kafada tutulan yedek, sahnede hatırlanmaz.

Listeyi gruba dağıtın

Bir setlistin en zayıf yeri, üstünde çalışılan sürüm ile sahnedeki sürümün ayrışmasıdır. Provada iki şarkının yeri değişir, biri listeden çıkar — ama bas gitaristin cebindeki kağıt hâlâ eski sıralamadadır.

• Tek bir kaynak olsun. Herkes aynı listeye baksın; kağıt kopyalar çoğaldıkça sürümler ayrışır.
• Son değişikliği sahneye çıkmadan önce paylaşın. Sahnede yapılan sözlü düzeltme mutlaka birine ulaşmaz.
• Sırayı sahnede de takip edilebilir tutun. Hangi şarkıda olduğunuz, sıradakinin ne olduğu bir bakışta görünmeli.

Dijital bir setlistte bu sorun kendiliğinden çözülür: sıralama tek yerde durur, değişiklik herkese aynı anda ulaşır ve sahnede sıradaki şarkı listeden seçildiğinde bütün ekranlar birlikte döner. Grupla senkron çalışmanın pratik tarafı sahnede tablet kullanımı yazısında.

Sahneye çıkmadan son kontrol

1. Toplam süreyi bir kez daha hesapladınız mı? Araları da saydınız mı?
2. Açılış ve kapanış kesin mi? Bu ikisi tartışmaya açık kalmamalı.
3. İki balad arka arkaya mı geldi? Araya orta tempolu bir şarkı koyun.
4. Akort değişimleri gruplandı mı?
5. Yedek şarkılar belli mi, çıkarılacaklar işaretli mi?
6. Listenin son hâli herkeste var mı?